TSD Fethiye Şube Başkanı Aydoğan Arslanca; “Engelliler afetlere hazır değil”

• Tarih: 20 Mayıs 2025
• Yazar:

TSD Fethiye Şube Başkanı Aydoğan Arslanca; “Engelliler afetlere hazır değil”

Türkiye Sakatlar Derneğinin BM Kalkınma Programının desteğiyle Türkiye genelinde bin 778 engelli bireyin katılımıyla, afet ve acil durum süreçleri ile ilgili kapsamlı saha araştırması gerçekleştirdi. Yapılan saha araştırmaları sonucunda; engellilerin afet hazır olmadığı ifade edildi. Türkiye Genelinde 1.778 katılımcıyla gerçekleştirilen saha araştırması ile ilgili TSD Fethiye şubesi başkanı Aydoğan Arslanca yazılı bir açıklamada bulundu. Arslanca açıklamasında “Türkiye Sakatlar Derneği’nin BM Kalkınma Programının desteğiyle Türkiye genelinde 1.778 engelli bireyin katılımıyla gerçekleştirdiği kapsamlı saha araştırması, afet ve acil durum süreçlerinin engelli bireyler açısından ne denli eşitsiz ve dışlayıcı işlediğini ortaya koydu. Araştırma, afet hazırlık düzeyinden bilgiye erişime, tahliye imkânlarından barınma ve destek sistemlerine kadar birçok alanda ciddi yapısal eksikliklerin bulunduğunu verilerle belgeledi.

“AFETLERE HAZIRLIK ALARM VERİYOR”
Katılımcıların yalnızca %1,6’sı kendini afetlere karşı “tam hazır” hissederken, %45,2’si hiç hazırlıklı olmadığını belirtiyor. Evlerinde afet çantası bulunanların oranı sadece %24,4’te kalırken, %80,8’i ailelerinin herhangi bir afet planı olmadığını söylüyor. Engellilerin %63,3’ü ise bugüne dek hiçbir afet tatbikatına katılmamış.

“ERKEN UYARI SİSTEMLERİ YETERSİZ”
Hayati önemdeki erken uyarı sistemlerinin engelli bireyler için erişilebilir olduğunu belirtenlerin oranı yalnızca %8,9 İşitsel, görsel ve zihinsel engellilere uygun acil uyarı mekanizmalarının bulunmaması, afete maruz kalan engelli bireylerin hayatta kalma şansını doğrudan etkiliyor.

“TOPLANMA ALANLARI VE BARINMA ALANLARI DA ERİŞİLEMİYOR”
Katılımcıların %91,9’u afet durumunda yönlendirilecekleri toplanma ve geçici barınma alanlarının kendileri için erişilebilir olmadığını belirtilen araştırmada ayrıca bu alanların büyük ölçüde fiziksel engeller içerdiği ve gerekli destek hizmetlerinden yoksun olduğu vurgulandı.

“AFET PLANLARINDA ENGELLİ GÖRÜŞÜ YOK SAYILIYOR”
Katılımcıların %84,3’ü yaşadıkları yerlerdeki yerel yönetimlerin afet planlarında kendilerinin fikirlerine başvurmadığını belirtti. Ulusal afet planlarının engellilerin ihtiyaçlarını yeterince karşıladığını düşünenlerin oranı ise sadece %8,3.

“GÜVENSİZLİK VE YALNIZLIK HİSSİ HAKİM”
Araştırmaya göre katılımcıların yalnızca %21,5’i afet sonrası yeterli desteğe ulaşabileceğine inanıyor. %71,2’si bir afet anında yalnızca aile ve akrabalarına güvenebileceğini belirtti. Kamusal güvenin düşük olması, engellilerin afet sonrası destek sistemlerine duyduğu güvenin çöküşte olduğunu gösteriyor.

“KATILMAYA İSTEKLİLER AMA DAHİL EDİLMİYORLAR”
Katılımcıların %85,7’si kendilerine yönelik bir afet eğitimi verilmesi halinde katılmak istediklerini, %55’i ise afet anında başkalarına yardımcı olmak için gönüllü olabileceklerini ifade ediyor. Fakat sistem, bu gönüllüğü görmezden geliyor.

“YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER UYGULANMIYOR”
Araştırma bulguları; BM Engelli Hakları Sözleşmesi, Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi ve Türkiye’nin 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanunu gibi ulusal ve uluslararası düzenlemelere rağmen, engellilerin afet süreçlerinden sistematik olarak dışlandığını açıkça ortaya koyuyor. ,

“ÇÖZÜM: HAK TEMELLİ, KAPSAYICI VE KATILIMCI BİR AFET YÖNETİMİ”
Araştırma yerel yönetimlerin engelli bireyleri afet planlama süreçlerine dahil edeceği sivil katılımın artırılması, erişilebilir erken uyarı sistemleri ve eğitim programları geliştirilmesi, afet barınma alanlarının evrensel tasarım ilkelerine uygun hale getirilmesi gibi somut çözüm önerileri de içeriyor” dedi.